DIERZIEKTE KALVERDIARREE

Diarree is één van de meest voorkomende ziektesymptomen bij kalveren en is ook één van de belangrijkste oorzaken van sterfte bij jongvee. Men spreekt ook over ‘diarree kort na de geboorte’ of ‘neonatale diarree’, wanneer de symptomen zich voordoen in de eerste twee maanden na de geboorte. De problemen kunnen aanvangen met een verstoring van de normale spijsvertering, veroorzaakt door voederfouten.

Wanneer het milieu in de maag en de darmen verstoord is, worden de omstandigheden daar veel gunstiger voor een snelle ontwikkeling van ziektekiemen (GDDiergezondheid.nl, 2018). De oorzaak van diarree kan besmettelijk (infectieus), niet-besmettelijk (niet-infectieus) of een combinatie van beiden zijn.

Infectieuze diarree wordt veroorzaakt door één of meerdere kiemen. Denk bij infectieuze oorzaken aan bacteriën als Escherichia coli (E. coli, tussen dag 0 en 3 maar kan tot en met week 11 voorkomen) en salmonella (week 2 tot en met week 8 maar kan eerder optreden), virussen als rota- of coronavirus (begin dag 6-7) en aan de parasieten cryptosporidium (dag 8-10 maar kan tot en met week 9 voorkomen), Coccidiose (vanaf week 4) en giardia (week 6-10).

Niet-infectieuze oorzaken houden veelal verband met een suboptimale voeding en/of huisvesting. Suboptimale voeding, zoals onder andere niet goed bereide melk (verkeerde bereidingstemperatuur of verkeerde concentratie poeder), te grote hoeveelheden voeding, afwijkende/wisselende temperatuur melk en te grote voerovergangen kunnen leiden tot diarree.  Daarnaast is het belangrijk dat het kalf gehuisvest wordt in een droge, tochtvrije omgeving en er een voldoende dik strobed op de bodem ligt.
In de figuur hieronder vindt u een schematisch overzicht wanneer de meest voorkomende veroorzakers van kalverdiarree optreden in de dagen na geboorte.



Bron: Witvrouwen (2018).
Op Nederlandse melkveebedrijven is in 2015 de kalversterfte gemiddeld 13,3% voor kalveren vanaf drie dagen tot een jaar. Kalveren die sterven rondom de geboorte worden hierbij niet meegerekend. Het sterftepercentage ligt al jaren boven de 10 procent en blijkt zelfs langzaam te stijgen. De meerderheid sterft binnen 21 dagen (Reindsen, 2017).

Gemiddeld 10% tot 12% van de levend geboren kalveren gaat in het eerste levensjaar dood (Pelikaan, 2009). Uitdroging door een combinatie van vochtverlies door diarree en te weinig vochtverstrekking is doodsoorzaak nummer 1 (56%) (Ortiz-Pelaez et al, 2008).

Uit onderzoek blijkt dat een kalf met diarree 17 keer meer kans heeft op luchtwegproblemen. De kans op afvoer van een melkkoe in de eerste lactatie is 2,5 keer groter wanneer het als kalf diarree heeft gehad (Reindsen, 2017).

De kosten per gestorven kalf worden geschat op 100 euro en bij langere opfokperiode op 25 tot 50 euro per maand. Later afkalven en minder ontwikkeling bij afkalven door kalverdiarree kost 50 kg melk per 305-dagenproductie per getroffen dier.
Is het gewicht bij afkalven 10 kg lager, dan kost dat 50 liter melk per 305-dagenproductie per getroffen dier. Daarbij komen nog kosten voor extra arbeid en diergeneeskundige behandelingen (Nijhoving, 2015).

AHV CALF START



AHV Calf Start is een aanvullend dieetvoeder voor kalveren (tot 6 maanden) ter stabilisatie van de physiologische vertering.
Met AHV Calf Start krijgen onze kalfjes geen diarree meer, ze groeien goed en naar ons gevoel is ook de voederconversie verbeterd. Wij vinden het een indrukwekkend resultaat.

Siem de Boer, veehouder (Warder, Nederland)

WIST U DAT?

  • Een belangrijke vorm van niet-infectieuze diarree is voedingsdiarree.
  • E. colibacteriën kunnen onderverdeeld worden in verschillende vormen. Een belangrijke vorm is E. coli K99, die bij kalveren vanaf dag 1 tot circa 5-10 dagen leeftijd ernstige diarree kan veroorzaken. Daarnaast kunnen E. colibacteriën ook een bloedvergiftiging (sepsis) veroorzaken, waarbij soms al sterfte optreedt voordat diarree gezien wordt.
  • Salmonella kan runderen van alle leeftijden aantasten, inclusief kalveren vanaf enkele dagen leeftijd.​​​​
  • Rotavirus en/of coronavirus zijn belangrijke oorzaken van kalverdiarree. Als gevolg van uitdroging en/of secundaire infecties (bijvoorbeeld met E. coli) kunnen de kalveren sterven. 
  • BVD wordt niet vaak gediagnosticeerd als oorzaak van een diarreeprobleem bij de niet-gespeende kalveren maar kan diarree veroorzaken bij runderen van alle leeftijden.
  • Diarree door cryptosporidiose treedt op vanaf 3-4 dagen leeftijd en komt vooral voor in de tweede en derde levensweek. Bij cryptosporidiose kan hoge sterfte optreden.
  • Coccidiose kan diarree veroorzaken bij kalveren vanaf de leeftijd van circa 3 weken. Opvallende verschijnselen kunnen zijn het persen op de mest en/of bloed in de mest.

Via: GD Diergezondheid.

LITERATUUR & BRONNEN

  • GDDiergezondheid.nl, Diarree (geraadpleegd op 27 mei 2018)Veearts.nl, Dierziekten-ABC (geraadpleegd op 10 mei 2018)
  • Klaremelk, Wat elke veehouder over diarree moet weten (Bijlage Schema soorten diarree). (geraadpleegd op 27 mei 2018)
  • Pelikaan F. (2009) Voorkom kalversterfte. Deel van kalveren met diarree sterft hongerdood. Veeteelt, maart 2, p. 37
  • Ortiz-Pelaez A., Pritchard D.G., Pfeiffer D.U., Jones E., Honeyman P., Mawdsley J.J., (2008) Calf mortality as a welfare indicator on British cattle farms. Veterinary Journal Vol. 176 (2): 177-181
  • Reindsen, H. Hoge kalversterfte vraagt om aandacht. Nieuwe Oogst (6 mei 2017) (geraadpleegd op 27 mei 2018).
  • Nijhoving, I., Henselmans T. (2015) Alstubiest: gezonde start, gezonde kalveren. MSD Kalvermagazine
  • Groot, M., van Asseldonk, T. (2016) Stalboekje vleeskalveren. RIKILT Wageningen UR, Instituut voor Etnobotanie en Zoöfarmacognosie (IEZ). BAS nummer BO-20-016-004. RIKILT-Uitgave 2016.702
  • Witvrouwen, N. Diarree, de grootste oorzaak van kalversterfte (2018). Vanden Avenne-Ooigem.

PRODUCTEN

Lees per dierziekte over onze producten of bekijk onze online catalogus.

ADVIES & DISTRIBUTIE

Wij voorzien u graag van advies op maat en verzorgen snelle distributie in uw regio.

AFSPRAAK MAKEN

Voor een oriënterend gesprek of bezoek aan ons kantoor kunt u gemakkelijk een afspraak maken.

HELPDESK

Onze internationale telefonische helpdesk staat u graag te woord en is 7 dagen per week dag en nacht bereikbaar via +31 (0)38-3030127 (lokaal tarief).