DIERZIEKTE KLAUWAANDOENINGEN

Klauwaandoeningen zijn te onderscheiden in infectieuze en niet-infectieuze aandoeningen. Bij de infectieuze aandoeningen gaat het eigenlijk altijd om problemen met de huid (die geïnfecteerd raakt met bacteriën) en niet zozeer om de klauw zelf. Hierbij spelen vooral een verlaagde weerstand, het rantsoen en een verhoogde infectiedruk een rol. 

Infectieuze klauwaandoeningen worden veroorzaakt door bacteriën die in de rundermest voorkomen. Het bekendste verschijnsel van klauwaandoeningen is kreupelheid. De belangrijkste infectieuze aandoeningen zijn stinkpoot, ziekte van Mortellaro, tussenklauwontsteking en tyloom.

Stinkpoot
Stinkpoot (ook wel Dermatitis interdigitalis genoemd) is een infectieuze, met stank gepaard gaande klauwaandoening. Stinkpoot is vaak een voorloper van veel andere klauwaandoeningen. Stinkpoot wordt veroorzaakt door een samenwerking tussen twee bacteriën: de Bacteroïdes nodosus die op de een of andere manier de kudde binnengebracht moet zijn en de Fusobacterium necrophorum die altijd in mest aanwezig is.
Stinkpoot begint als een vochtige, stinkende, oppervlakkige ontsteking van de tussenklauwhuid, met name in het balgebied. De volgende fase wordt gekenmerkt door aantasting van het balhoorn. Dan ontstaan ook de bekende kloven en hoornmisvormingen. Vervolgens treedt de overmatige hoornvorming op de voorgrond, met name bij de achterbuitenklauw. In de eerste fase heeft de koe geen pijn en is ze niet kreupel.
Op den duur kunnen complicaties optreden, zoals tylomen. De kloven in de huid bieden de veroorzakers van de ziekte van Mortellaro een kans om aan te slaan.

Ziekte van Mortarello
Mortellaro of digitale dermatitis is een infectie van de huid op de overgang huid-hoorn en wordt het meest gezien in het balgebied tussen beide klauwen. De oorzaak van deze aandoening is een bacteriële infectie (Treponema) en wordt vooral gezien bij jonge melkkoeien gedurende 1-4 maanden na afkalven in combinatie met stinkpoot en/of tussenklauwontsteking, hogere producties (dunne mest), overbezetting, natte roosters etc. Regelmatig preventieve klauwverzorging, droge leefomgeving, niet te hard voeren, weidegang en een regelmatig gebruik van een voetbad helpen Mortellaro te voorkomen.

Tussenklauwontsteking
Tussenklauwontsteking is een ontsteking van het weefsel van de tussenklauwspleet. Tussenklauwontsteking ontstaat altijd door een beschadiging, een wondje, door bijvoorbeeld steentjes, zaagselsplinters of slechte loopvlakken. De ontsteking wordt vervolgens veroorzaakt door bacteriën (m.n. Fusobacterium spp.). Dit zijn bacteriën die afsterving van het weefsel veroorzaken.

Tussenklauwontsteking veroorzaakt een plotselinge, heftige kreupelheid, een opzwelling onder de bijklauwen en een rode warme zwelling rondom de klauwen. Koeien met tussenklauwontsteking kunnen koorts hebben en verlies van eetlust. Zonder behandeling ontwikkelt de ontsteking zich in necrose (afsterving van weefsel), die zich kan uitbreiden naar de aangrenzende weefsels (waaronder zelfs het bot van de klauw), wat kan leiden tot een chronische gewrichtsontsteking.

Tyloom
De tyloom is een woekering in de tussenklauwhuid en veroorzaakt door een chronische irritatie van de huid. De primaire oorzaak zou een tussenklauwontsteking kunnen zijn, maar ook een chronische infectie met Mortellaro. Opvallend is namelijk het hoge percentage tylomen dat besmet is met Mortellaro (>50%).
 
Kreupelheid veroorzaakt grote schade op melkveebedrijven. Deze schade is op te splitsen in directe economische schade (kosten behandeling en niet mogen leveren van melk van zieke of behandelde koeien) en indirecte schade (lagere melkproductie, verminderde vruchtbaarheid en vervroegde afvoer).

De geschatte economische schade als gevolg van klauwaandoeningen zijn gemiddeld €3500 per jaar voor een bedrijf met 65 koeien (€53 per aanwezige koe). Gemiddeld 80% van de koeien heeft op enig moment in het jaar last van een klauwaandoening. De kosten van klauwaandoeningen bedragen op een gemiddeld bedrijf €53 per koe per jaar (zie onderstaande tabellen).

De berekende schade als gevolg van klinische klauwaandoeningen bedraagt 95 dollar en voor subklinische aandoeningen 18 dollar (Cha et al, 2010). Digital dermatitis geeft de grootste schade als gevolg van een hoge incidentie en relatief hoge prevalentie. De twee grootste kostenposten zijn: melkproductieverlies en gedwongen afvoer.

In een onderzoek werd vastgesteld dat koeien met een zoolzweer en wittelijn aandoening dieren zijn met een hoge productie (Amory, 2004). Na de behandeling bleef de productie laag. Bij dieren met digital dermatitis was geen significant verschil in melk productie voor behandeling vast te stellen. Na behandeling steeg de productie licht. Interdigital phlegmona leidt tot 10% daling in melkproductie.
 
Gemiddelde kosten (in euro’s) per klauwaandoening per jaar verdeeld naar subklinisch en klinisch voorkomen (berekend voor een bedrijf met 65 koeien)
 
 
Slakkepoot
Stinkpoot
Mortellaro
Zoolbloeding
Wittelijn aandoending
Zoolzweer
Tyloom
Totaal
Subklinisch
-
313
191
473
83
-
48
1108
Klinisch
339
272
886
237
113
455
66
2368
Totaal
339
585
1076
710
195
455
114
347

Bron: Bruijnis et al (2010).
 
Kostenfactoren als gevolg van klauwaandoeningen, met de gebruikte waarden/ kosten
 
Kostenfactor
Waarden / Kosten
Melkproductieverliezen
€0,12 per kg melk*
Klinische klauwaandoening veroorzaakt 8% productieverlies, subklinische klauwaandoening veroorzaakt 3% productieverlies
Afvoer
€240 tot € 913

De kosten voor de vervanging van een koe die wordt afgevoerd als gevolg van een klauwaandoening (gebaseerd op de vervangingswaarde, afhankelijk van de leeftijd en lactatiewaarde)

Verlengde tussenkalftijd
€0,70 per dag

Kosten per dag dat de koe een verlengde tussenkalftijd heeft (de kans hierop bij een subklinische klauwaandoening is 20% en bij een klinische klauwaandoening 60%)

Arbeid melkveehouder
€20 per uur
Kosten voor extra arbeid die een melkveehouder levert bij het behandelen van een koe met een klauwaandoening
Weggegooide melk
€0,17 per kg melk

Kosten van melk die wordt weggegooid na het gebruik van antibiotica (deze kosten zijn hoger dan die van de productieverliezen omdat de weggegooide melk al geproduceerd is)

Kosten klauwbekapper
€26 per visite per koe
De kosten voor het extra oproepen van een klauwbekapper (buiten koppelbekappingen om)
Kosten dierenarts
€30 of € 85 per visite per koe
Afhankelijk van de aandoening wordt alleen een visite berekend (€ 30) of wordt de koe behandeld door de dierenarts (€ 85)
Behandelingskosten
€0,40 tot €6,00 per behandeling
De kosten voor bijvoorbeeld een klosje of antibiotica

Bron: Bruijnis et al (2010).

* Ervan uitgaande dat het quotum volgemolken wordt.

WIST U DAT?

  • Magere koeien (BCS< 2.5) hebben een grotere kans om kreupel te worden dan dieren in een ruimere conditie (BCS>3.5).
    Dit heeft te maken met het vetkussen in de klauw (tussenzool en klauwbeen).
  • Andersom worden kreupele koeien mager door onvoldoende voeropname en meer (onnodig) energieverbruik.
  • Als het jongvee al last heeft van Mortellaro, behoeft dit extra aandacht: een pink die Mortellaro heeft gehad, heeft als koe namelijk een veel hogere kans om het weer te krijgen. 

Via: GD Diergezondheid.

AHV COW HOOFCARE PLUS



AHV Cow Hoofcare Plus is een klauwverzorgingsmiddel op basis van plantextracten en etherische oliën, welke de bacteriën die Mortellaro veroorzaken inactiveren en zorgen voor verlichting van pijn.

AHV COW HOOFGEL



AHV Cow Hoofgel is een natuurlijk en geconcentreerd verzorgingsproduct voor bevordering van het natuurlijk herstel van de huid en klauw bij individuele behandeling van klauwproblemen van uw koe.

LITERATUUR & BRONNEN

  • GDDiergezondheid.nl, Klauwaandoeningen (geraadpleegd op 19 mei 2018).
  • Bruijnis, M., Hogeveen, H. en Stassen, E., 2010. Inzicht in kosten klauwproblemen. Veeteelt augustus 1/2 2010.
  • Cha E., The cost of different types of lameness in dairy cows calculated by dynamic programming. Prev. Vet. Med. 2010 oct 1; 97(1); 1-8.
  • Amory, JR: Association between sole ulcer, white line disease and digital dermatitis and the milk yield of 1824 dairy cows on 30 dairy cow farms in England and Wales from February 2003-November 2004. Prev. Vet. Med 2008 Mar 17; 83 (3-4): 381-91.
  • Hernandez J. Effect of lameness on milk yield in dairy cows. J. Am. Vet. Med. Assoc. 2002 Mar 1; 220(5): 640-4.
  • MR Measures to improve dairy cow foot health: consequences for farmer income and dairy cow welfare. Animal 2013 Jan; 7(1): 167-75.

PRODUCTEN

Lees per dierziekte over onze producten of bekijk onze online catalogus.

ADVIES & DISTRIBUTIE

Wij voorzien u graag van advies op maat en verzorgen snelle distributie in uw regio.

AFSPRAAK MAKEN

Voor een oriënterend gesprek of bezoek aan ons kantoor kunt u gemakkelijk een afspraak maken.

HELPDESK

Onze internationale telefonische helpdesk staat u graag te woord en is 7 dagen per week dag en nacht bereikbaar via +31 (0)38-3030127 (lokaal tarief).