DIERZIEKTE MELKZIEKTE

Melkziekte (ook wel kalfziekte of hypocalcaemia), niet te verwarren met ketose (slepende melkziekte), is een tekort aan calcium, fosfor en magnesium in het bloed. Deze ziekte treedt meestal op binnen 48 uur na afkalven, de transitieperiode van droogstand naar lactatie, maar kan ook vlak voor of tijdens het afkalven ontstaan. De overgang van droogstand naar lactatie bij de melkkoe gaat gepaard met een plotselinge stijging van de calciumbehoefte. Slaagt de koe er niet in haar calciumspiegel op peil te houden dan resulteert dit in hypocalcemie.
Het risico op melkziekte wordt in belangrijke mate bepaald door het droogstandrantsoen, meer specifiek door het calcium-gehalte (Ca), het magnesium-gehalte (Mg) en een kation-anionbalans (KAB).

Meestal treft de ziekte hoogproductieve, ouderekalfskoeien. Een koe met melkziekte heeft geen eetlust en is weinig actief en de oren zijn vaak koud. Door het calciumtekort in het bloed functioneren onder meer de skeletspieren niet meer goed, waardoor de koe niet meer overeind kan komen. Ook de spieren in de verschillende organen, zoals de baarmoeder, de pens, het hart en de darmen, voeren hun functie niet meer goed uit. Er komt geen mest of urine meer en er kan trommelzucht optreden, doordat de pensbewegingen stoppen.
Koeien kunnen ook aan de subklinische vorm van melkziekte lijden. In deze situatie kunnen veel koeien normaal gedrag vertonen, ondanks het sluimerende calciumgebrek, waardoor de veehouder ze niet opmerkt. Uitwendig is er aan de koeien niet zo veel te zien namelijk. Toch zijn ook de subklinische gevallen schadelijk door een daling van de voeropname en productie en een verhoging van het risico op andere ziektes.
Doordat onder meer de penswerking is verminderd en de baarmoeder slechter samentrekt, ontstaan echter wel problemen met digestiestoornissen, zoals lebmaagverplaatsingen en leververvetting en vruchtbaarheidsproblemen. Daarnaast zal ook het immuunsysteem minder goed functioneren, wat bijvoorbeeld een verhoogde kans geeft op uierontsteking.

De wetenschappelijke schade van melkziekte omvat o.a. de dalende melkproductie, het sneller opruimen van de koe en het verhoogde risico op andere ziekten. Melkziekte kan ook andere ziekten bevorderen, zoals het opblijven van de nageboorte, uierontsteking en lebmaagverplaatsingen. De calciumspiegel in het bloed heeft een aanzienlijke invloed op de vruchtbaarheid van de koe. Een tekort aan calcium na de kalving kan leiden tot een uitstel van eerste bronst en daardoor een verlengde tussenkalftijd.
Vrij opneembaar calcium in het bloed bij 17 verse koeien op één bedrijf, waarbij gedurende de periode management- verbeteringen zijn doorgevoerd




Bron: Van Cappellen, 2012.
 
Melkziekte komt vrij vaak voor en tast gemiddeld 4% tot 6% van de melkgevende koeien op een bedrijf aan in een enkel seizoen. Melkziekte is voor de veehouder een dure aandoening door een lagere melkgift, achteraf een verminderde vruchtbaarheid en het risico van sterfte van de meest waardevolle dieren (Van Cappellen, 2012). 

Op ogenschijnlijk probleemloze bedrijven kampt tot 60% van de koeien met subklinische melkziekte. Bij een pilot op 23 melkveebedrijven werd het niveau van vrij opneembaar calcium in het bloed van verse koeien onderzocht. Zeker 20 tot wel 60% van deze koeien kampte een week na afkalven met een te laag calciumniveau ten gevolge van een combinatie van een te lage voeropname en subklinische melkziekte.

In de figuur links ziet u resultaten van dit onderzoek (Van Cappellen, 2012) naar calciumgebrek en ketonenniveau bij 17 verse koeien tot één week na afkalven. Hierin is data van vrij opneembaar calcium in het bloed bij 17 verse koeien op één bedrijf, waarbij gedurende de onderzoeksperiode managementverbeteringen zijn doorgevoerd, opgenomen. De streefwaarde is een calciumniveau boven 1 mmol per liter. Er is een bedrijfsprobleem als van 20 geteste dieren 3 of meer koeien een te laag calciumniveau hebben. 

De economische impact van hypocalcemie reikt verder dan de schade van de klinische gevallen. Ook koeien die lijden aan subklinische melkziekte presteren onder hun potentieel en lopen een sterk verhoogd risico op metabole en infectieuze ziekten. Het te lage Ca-gehalte bij koeien zorgt namelijk voor een verlaagde beweging van het spijsverteringsstelsel. Dat verhoogt niet alleen de vertering, de voeropname en het risico op lebmaagverplaatsing, maar doet ook de productie dalen (Whiteford et al, 2005).

De kosten voor koeien met melkziekte zijn onder te verdelen in; melkziektebehandeling door de dierenarts of door de veehouder zelf, schade door een gemiste productie en kosten van eventuele opvolgende ziektes en afvoer, want koeien met melkziekte zijn vatbaarder voor andere ziektes en worden gemiddeld eerder afgevoerd (Velthuis et al, 1998).

De gemiddelde schade verschilt van €134 per geval van subklinische melkziekte tot wel €274 voor klinische melkziekte. Uit de praktijk blijkt dat de meeste bedrijven tussen de €10.000 en €30.000 per jaar mislopen door problemen in de transitieperiode (Brand et al, 2010). 

WIST U DAT?

  • Tijdens de droogstand is de Ca-behoefte ongeveer 20 gram per dag. Direct na het kalven stijgt dit vaak tot meer dan 100 gram per dag.
  • Onder normale omstandigheden slaagt het dier erin om de Ca-spiegels op peil te houden dankzij de werking van het bijschildklierhormoon en vitamine D3.
  • Bij vaarzen treden aanpassingsmechanismen sneller in actie, zij lopen daarom veel minder risico op ernstige kalfziekte dan volwassen koeien.
  • De meeste ruwvoeders zijn arm aan magnesium, zeker als ze afkomstig zijn van intensief bemest land.

Via: Melkveebedrijf.

AHV COW MILK START BOLUS



De AHV Cow Milk Start Bolus biedt de juiste ondersteuning om tekorten op te vangen rondom het afkalven en houdt de koe actief. Door de snelle en langdurige afgifte kan de bolus zowel voorafgaand aan het afkalven als erna toegediend worden.

LITERATUUR & BRONNEN

  • Veearts.nl, Dierziekten-ABC (geraadpleegd op 19 mei 2018).
  • Van Cappellen, J., 2012. Calciumgebrek in beeld. Veeteelt, Diergezondheid, 24-25.
  • Daniel, R.C.W. (1983). Motility of the rumen and abomasum during hypocalcaemia. Can. J. Comp. Med. 47:276-280.
  • Whiteford, L.C., Sheldon, I.M. (2005). Association between clinical hypocalcaemia and postpartum endometritis. Veterinary Record 157: 202-204.
  • Bosseart, P., 2009. Helft koeien lijdt aan calciumgebrek na kalving. Melkveebedrijf, nr 4. p. 12-13.
  • Velthuis, A.G.J., Klerx, H.J.; Hanekamp, W.J.A., Smolders, E.A.A., 1998. Risicofactoren voor stofwisselingsaandoeningen. Lelystad: Praktijkonderzoek Rundvee, Schapen en Paarden (Publicatie / Praktijkonderzoek Rundvee, Schapen en Paarden (PR) 127) - 58.
  • Brand A., Hendriks, R.A.M., 2010. Managementaspecten van hypocalcemie. Diergeneeskundig Memorandum.

PRODUCTEN

Lees per dierziekte over onze producten of bekijk onze online catalogus.

ADVIES & DISTRIBUTIE

Wij voorzien u graag van advies op maat en verzorgen snelle distributie in uw regio.

AFSPRAAK MAKEN

Voor een oriënterend gesprek of bezoek aan ons kantoor kunt u gemakkelijk een afspraak maken.

HELPDESK

Onze internationale telefonische helpdesk staat u graag te woord en is 7 dagen per week dag en nacht bereikbaar via +31 (0)38-3030127 (lokaal tarief).