DIERZIEKTE PENSVERZURING

Pensverzuring (of pensacidose) is een veelvoorkomend probleem bij rundvee. Als een koe lijdt aan pensverzuring, is het evenwicht (pH) in de pens verstoord geraakt. De vertering van opgenomen voer bij herkauwers gebeurt met behulp van de bacteriën die aanwezig zijn in de pens. Bij deze vertering komen zogenaamde vluchtige vetzuren (VVZ) vrij. Deze VVZ bepalen grotendeels de zuurtegraad (pH) van de pens.

Bij gezonde melkkoeien varieert de zuurtegraad (pH) van de pens tussen 6 en 7.33 In geval van pensverzuring daalt de pH en vertraagt de vertering (van vooral vezels) in ernstige mate. Deze verminderde vertering verstoort de normale voeropnamepatronen en kan uiteindelijk ook de melkproductie negatief beïnvloeden. Ook een daling van het melkvetgehalte is een direct effect van pensverzuring. Op langere termijn kan pensverzuring leiden tot kreupelheid, verminderde vruchtbaarheid en meer algemene gezondheidsproblemen.

Van pensverzuring zijn verschillende vormen bekend. Deze variëren van hyperacuut tot chronisch. De hyperacute, vaak levensbedreigende vorm, zien we vooral na opname van een grote hoeveelheid koolhydraten (suikers en/of zetmeel). Dit gebeurt met name nadat dieren per ongeluk toegang krijgen tot grote hoeveelheden fruit of andere energierijke voedermiddelen.

De meest voorkomende vorm van pensverzuring op onze hedendaagse melkveebedrijven is de subacute (subklinische) pensverzuring, in de wetenschappelijke literatuur ook wel SARA (sub-acute ruminal acidosis) genoemd (Van Laarhoven, 2012).Er is dan sprake van pensvloeistof met een pH lager dan 5,8 (tot 5,5) (Dohme et al, 2008).
Het doorrekenen van negatieve effecten veroorzaakt door SARA leverde een kost op van €210 per koe per jaar. In het voorbeeldmodel (zie tabel rechts) wordt rekening gehouden met extra klauwbehandelingen (€10,40 tot €24,50), melkderving door klauwproblemen (8% tot 15%), afvoer van kreupele koeien (4% tot 20%) en kosten voor een langere tussenkalftijd (€0,70 tot €1,67 per koe per dag) (Van Laarhoven, 2012).

In deze modelberekening is niet enkel rekening gehouden met de directe gevolgen maar ook met de indirecte gevolgen en de gevolgen op termijn door een modelberekening te hanteren. In de modelberekening wordt aan de hand van de data van praktijkbedrijven een voorbeeldbedrijf opgesteld met karakteristieken, zoals hiernaast is weergegeven.
Het doorrekenen van negatieve effecten veroorzaakt door SARA leverde een kost op van €210 per koe per jaar. In het model wordt rekening gehouden met extra klauwbehandelingen (€10,40 tot €24,50), melkderving door klauwproblemen (8% tot 15%), afvoer van kreupele koeien (4% tot 20%) en kosten voor een langere tussenkalftijd (€0,70 tot €1,67 per koe per dag) (De Ridder, 2014).

In de eerste drie maanden van de lactatie krijgt 20% van de melkkoeien te maken met pensverzuring (Van der Knaap, 2012). Op 60% van de melkveebedrijven komt pensverzuring voor. Dit leidt tot tegenvallende productie, lage gehaltes en problemen met onder andere vruchtbaarheid en klauwgezondheid. De kosten bedragen ongeveer €210,00 per koe met pensverzuring maar geschatte totale kosten van pensverzuring kunnen oplopen tot €200 tot €300 per koe per jaar (Van Laarhoven, 2012).
Key performance indicators (KPI) van een voorbeeldbedrijf, met en zonder maatregelen voor SARA
 
 
Maatregelen SARA genomen?
Parameters voorbeeldbedrijf
Ja
Nee
Aantal melkkoeien
100
100
Leeftijd bij afvoer (jaar)
5,8
6,1
Jaarproductie (kg)
8.240
8.583
Vetgehalte
4,37%
4,50%
Eiwitgehalte
3.50%
3.55%
Tussenkalftijd (dagen)
418
400
Gemiddelde productieve levensduur in lactaties
3,2
3,5
Levensproductie bij afvoer (kg)
29.801
31.861
Vervangingspercentage
28%
26%


Bron: Van Laarhoven (2012 / De Ridder, 2014).
Het resultaat dat je direct ziet is dat de koeien weer beginnen te eten door de energie die de AHV Cow Booster hen geeft.

Maatschap Rozema-Kist, veehouder (Wijnjewoude, Nederland)

AHV COW BOOSTER BOLUS



AHV Cow Booster Bolus is een aanvullend diervoeder voor een betere vertering en een hogere voeropname en ondersteunt in de opstart van de lactatie maar ook bij energieproblemen, rond stressmomenten en bij verminderde productie.

AHV COW BOOSTER



AHV Cow Booster
 is een aanvullend, snel werkend diervoeder, welke de pensmicroben stimuleert en de stofwisseling verbetert bij energietekort en de pensmicroben stimuleren die verantwoordelijk zijn voor het omzetten van voer naar bruikbare grondstoffen.

WIST U DAT?

  • Vooral de Holstein-Friesian en het ‘geholsteiniseerde’ Nederlandse vee ondervinden door de hoge melkgift grote aanpassingsmoeilijkheden tijdens de transitieperiode van de koe, de overgangsperiode van hoogdrachtig naar lacterend.
  • Vaak zijn het management en de voeding niet in evenwicht met de veranderde behoeften van de koe.
  • Bij de pensacidose, maar ook bij SARA, treden veel klauwproblemen op, vooral laminitis en daaraan gerelateerde secundaire klauwafwijkingen zoals overgroeid klauwhoorn, zoolzweren en kroonrandfistels.
  • SARA wordt het vaakst waargenomen bij voedering van rantsoenen met een verkeerde verhouding ruwvezel/snel afbreekbare koolhydraten.
  • Door een lager gehalte aan vezel in het voer treedt een vermindering van herkauwen op, hetgeen resulteert in een verminderde buffering van de pensinhoud. Hierdoor ontstaat meer kans op pensacidose.
  • Om de diagnose sara te bevestigen, wordt aanbevolen pensvloeistof af te nemen bij tien of meer dieren per voedingsgroep en de pH daarin te bepalen. Omdat met een sonde genomen monsters bijmenging van speeksel kunnen bevatten, wordt aanbevolen de pensmonsters te nemen via rumenocentesis.

Via: Tijdschrift voor Diergeneeskunde (2009).

LITERATUUR & BRONNEN

  • Veearts.nl, Dierziekten-ABC (geraadpleegd op 22 mei, 2018)
  • Moerman S. Februari 2015. Nog veel onwetendheid over pensverzuring. Diergezondheid nr 2; 20-21.
  • Dohme F., DeVries T.J., Beauchemin K.A. Repeated ruminal acidosis challenges in lactating dairy cows at high and low risk for developing acidosis: ruminal pH. J Dairy Sci 2008; 91: 3554-3567.
  • Van Laarhoven, W. 2012. Valacon Dairy, 2012.
  • Nieuweoogst.nu, Pensverzuring: heeft jouw rundvee er ook last van? (9 maart, 2018, geraadpleegd op 22 mei, 2018)
  • Van der Knaap, J. Zoeken naar stabiele pens-pH (2003), Veeteelt (September 2015) p. 24 - 25.
  • De Ridder, K., 2014. Evaluatie van management informatiesystemen in de melkveehouderij: diagnose van subacute pensverzuring door middel van biomerkers in melk als gevalsstudie. Universiteit Gent, België. Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen.
  • Piebes, A.H.G., van de Griend, B., Rijnders, M.J.W., de Vries, IJ.R., van der Weijden, G.C., Crowe, M.A., Gruys, E., 2014. Subacute pensacidose, klauwproblemen en verminderde vruchtbaarheid bij (hoogproductieve) melkkoeien. Tijdschrift voor Diergeneeskunde, Januari 2009.

PRODUCTEN

Lees per dierziekte over onze producten of bekijk onze online catalogus.

ADVIES & DISTRIBUTIE

Wij voorzien u graag van advies op maat en verzorgen snelle distributie in uw regio.

AFSPRAAK MAKEN

Voor een oriënterend gesprek of bezoek aan ons kantoor kunt u gemakkelijk een afspraak maken.

HELPDESK

Onze internationale telefonische helpdesk staat u graag te woord en is 7 dagen per week dag en nacht bereikbaar via +31 (0)38-3030127 (lokaal tarief).