Korzyści finansowe wynikające z optymalnej zdrowotności wymienia

Marco Hoekstra – International Product Management – HQ

Z ekonomicznego punktu widzenia, zdrowie wymion powinno być najistotniejszym parametrem dla każdego hodowcy bydła mlecznego, niezależnie od lokalizacji i skali hodowli. Zdrowe wymiona świadczą o ogólnym statusie zdrowotnym zwierzęcia, sprawnie funkcjonującym układzie odpornościowym i właściwym zarządzaniu stadem w każdym aspekcie. Choć dużą rolę odgrywa tu także genetyka, wpływ na kondycję wymion mają także wysoki poziom dobrostanu i poprawa ogólnego komfortu krów. A mówiąc wprost – zdrowe wymiona krów mlecznych to czysty zysk!

Mówiąc o zysku w hodowli, należy wziąć pod uwagę nie tylko bezpośrednie koszty czy wydajność produkcji, ale również cały ciąg następstw, jakie niosą za sobą wyzwania zdrowotne wymion. Organizm krowy działa jak system naczyń połączonych i jeśli funkcje jednego z nich są zaburzone, można spodziewać się kolejnych komplikacji. Z drugiej strony, większość zmian metabolicznych u krów jest powtarzalna, więc z dużym prawdopodobieństwem można przewidzieć ich ryzyko w danym momencie cyklu laktacyjnego lub płciowego, a dzięki temu – wdrożyć odpowiednie i skuteczne działania profilaktyczne.

Zachwiane zdrowie wymion – koszty i następstwa

Większość hodowców wymieni schorzenia wymion jako jedno z największych wyzwań w swojej pracy. Co więcej, są to wyzwania, które powodują podwójne straty w gospodarstwie – bezpośrednie, związane z ograniczoną produkcją mleka i/lub mlekiem karencyjnym oraz kosztami leków i opieki weterynaryjnej, ale również pośrednie, wynikające z obniżonej wydajności w dalszym przebiegu laktacji, zwiększonymi nakładami pracy przy zabiegach pielęgnacyjnych lub nawet koniecznością wcześniejszego brakowania sztuki.

Z niezależnych wyliczeń wynika, że koszt mastitis w gospodarstwie może przekraczać 1000 zł od sztuki. Badania sprzed kilku lat (Hadrich i in., 2018) wskazują, że dzienne straty produkcyjne wynikające z zapaleń wymienia wynoszą od €1,20 w pierwszym do €2,06 w dziewiątym miesiącu laktacji od krowy. Biorąc pod uwagę te liczby, zdecydowanie warto wdrożyć skuteczną profilaktykę.

Każda infekcja lub stan chorobowy prowadzi do zmian w gospodarce energetycznej organizmu. Układ immunologiczny wymaga znacznych zasobów energii do aktywacji i sprawnego funkcjonowania, a energia ta będzie przekierowywana z innych procesów w organizmie. Mówiąc inaczej – ilość energii niezbędnej do wydajnej produkcji zostanie ograniczona na rzecz układu odpornościowego. Co więcej, jeśli przyczyna infekcji nie zostanie skutecznie usunięta, komórki odpornościowe będą stale zużywać energię do walki z patogenami. Zdrowie wymion oznacza więc wyższy szczyt wydajności i wyższą produkcję w całym cyklu.   

Zdrowie wymion a parametry rozrodu

Podwyższony poziom LKS na początku cyklu laktacyjnego to zapowiedź większego prawdopodobieństwa i częstotliwości problemów zdrowotnych wymion w bieżącej laktacji, które mogą prowadzić nawet do wcześniejszego brakowania (Fernandes i in., 2021). Wysoka somatyka wpływa jednak nie tylko na wydajność produkcji mleka, ale również na rozród i jego parametry.

Badania (Lavon i in., 2011) wykazały, że nawet łagodne wyzwania zdrowotne wymienia prowadzą do spadku wskaźnika zacieleń o 14,3%. Oznacza to nie tylko niższą produkcję, ale także wzrost ilości dni otwartych, czyli wydłużenie okresu międzywycieleniowego. Zwiększa również ryzyko zbyt wysokiego wskaźnika BCS przed zasuszeniem, co niesie ze sobą konsekwencje metaboliczne w kolejnym cyklu.

Zdrowie wymion zależy od ich czystości

Hodowcy od lat skupiają się na zachowaniu pełnej higieny przed- i poudojowej. I słusznie, ponieważ warunki środowiskowe są jednym z wyznaczników wysokiej zdrowotności zwierząt. Bakterie są jednak obecne wszędzie, również wewnątrz organizmu krowy, w tym w wymionach. Inwazje bakteryjne w wymieniu są powszechne, a z czasem prowadzą do zalegania bakterii waśnie w gruczołach mlekowych. Wraz z wiekiem krowy są coraz bardziej narażone na występowanie poważnych skupisk bakteryjnych, prowadzących do utrzymującej się wysokiej liczby komórek somatycznych i poważnych problemów z wymionami.

Ponadto bakterie stają się coraz bardziej odporne na konwencjonalne metody leczenia, co dodatkowo komplikuje zarządzanie zdrowiem wymienia. Te wyzwania podkreślają pilną potrzebę innowacyjnych i proaktywnych rozwiązań, które mogą skutecznie zwalczać infekcje bakteryjne oraz wspierać długoterminowe zdrowie i produktywność stada.

Około 60% przyszłych wyzwań zdrowotnych wymienia ma swój początek w okresie zasuszania. Z kolei ponad 80% infekcji bakteryjnych jest powiązanych z biofilmem bakteryjnym, który stanowi warstwę ochronną dla standardowych preparatów i metod leczenia. Co to oznacza? Szczególną troską należy objąć wymiona przed zasuszeniem, by w pełni wykorzystać zdolność organizmu do samoregeneracji. Warto wówczas dogłębnie oczyścić wymiona z zalegających warstw biofilmu poprzez zastosowanie specjalnie dobranych preparatów. Takie działanie dodatkowo wspiera układ odpornościowy i odciąża gospodarkę energetyczną organizmu. Łącznie skutkuje to zwiększoną wydajnością mleczną w kolejnym cyklu, zmniejszeniem ilości dni otwartych i poprawą pozostałych parametrów rozrodu oraz lepszym – łatwiejszym – zarządzaniem stadem. Wydajna produkcja i rozród oznaczają możliwość szybszego powtórzenia (a nawet przewyższenia) szczytowej wydajności przez zdrową krowę i zwiększenie ekonomicznej efektywności gospodarstwa.     

Źródła:

Hadrich, J. C., Wolf, C. A., Lombard, J., & Dolak, T. M. (2018). Estimating milk yield and value losses from increased somatic cell count on US dairy farms. Journal of Dairy Science, 101(4), 3588–3596. https://doi.org/10.3168/jds.2017-13840

Fernandes, L., Guimaraes, I., Noyes, N. R., Caixeta, L. S., & Machado, V. S. (2021). Effect of subclinical mastitis detected in the first month of lactation on somatic cell count linear scores, milk yield, fertility, and culling of dairy cows in certified organic herds. Journal of Dairy Science, 104(2), 2140–2150.

Lavon, Y., Ezra, E., Leitner, G., & Wolfenson, D. (2011). Association of conception rate with pattern and level of somatic cell count elevation relative to time of insemination in dairy cows. Journal of Dairy Science, 94(9), 4538–4545. https://doi.org/1